De verlichting van je eigen tuin zorgt voor veiligheid en sfeer, vooral als we genieten van sfeervol licht op en rond de beplanting. Voor het samenleven van mens en natuur kunnen we licht op een verantwoorde manier gebruiken.
Beleuchtung sollte nicht dazu führen, dass Insekten und andere Tiere die Orientierung verlieren und zum Beispiel Probleme bei der Nahrungssuche haben. Denn ohne Insekten werden unsere wunderschönen Bäume und Beete nicht angeflogen und können nicht bestäubt werden.
Was also tun, um den Garten insektenfreundlicher zu gestalten und gleichzeitig für Beleuchtung zu sorgen? Eine Lösung liegt in der richtigen Lichtfarbe.
Beleuchtung sollte nicht dazu führen, dass Insekten und andere Tiere die Orientierung verlieren und zum Beispiel Probleme bei der Nahrungssuche haben.
Was also tun, um den Garten insektenfreundlicher zu gestalten und gleichzeitig für Beleuchtung zu sorgen? Eine Lösung liegt in der richtigen Lichtfarbe.
Een samenvatting van de belangrijkste punten vind je overigens ook aan het eind van deze pagina in ons overzicht van insectvriendelijke verlichting.
1. Welke lichtkleur is insectvriendelijk?
Insecten worden aangetrokken door licht dat een bijzonder hoog aandeel blauw bevat. Zij zien het licht aan voor de maan, die belangrijk is voor hun oriëntatie. We noemen dit licht "koud licht". Neutraal wit licht zit in het gebied tussen 3300 en 5300 kelvin, daglicht heeft meer dan 5300 kelvin. Hoe kouder dus het licht, hoe meer insecten door de lamp worden aangetrokken. Dit leidt ertoe dat ze zonder oriëntatie naar de lamp vliegen en geen voedsel meer kunnen vinden.
Je mehr Rotanteile im Licht enthalten sind, desto weniger anziehend ist es für bestimmte nachtaktive Insekten, doch auch für uns hat das Gold Light (oder auch Amber Light) weitere Vorteile. Das warmweiße Licht erinnert an einen Sonnenuntergang: So bringt es Gemütlichkeit und Entspannung in den Garten! Die Farbtemperatur von Gold Light liegt zwischen 2200 und 3000 Kelvin.
Dabei hängt die Wirkung neben der Lichtfarbe von Helligkeit, Abstrahlung, Leuchtdauer, Standort und Insektenart ab. Warmes Licht mit geringem Blauanteil kann die Anlockwirkung auf viele nachtaktive Insekten reduzieren, ersetzt aber keinen umfassenden Naturschutz.
2. Waarheen moet ik mijn licht richten?
In de tuin verlichten we graag datgene waar we trots op zijn: vormgesnoeide struiken, prachtige bomen en onze mooiste bloemperken. Om de dieren niet te storen, is het belangrijk hoe het licht gericht is.
Dieren gaan in het donker op zoek naar voedsel in hun territorium. Door buitenverlichting kunnen zogenaamde lichtsporen ontstaan, die het territorium beperken en dus de zoektocht naar voedsel kunnen beïnvloeden. Om dit te vermijden is het al voldoende om niet de hele tuin te verlichten, maar delen onverlicht te houden waar dieren niet gestoord worden. Bovendien zorgt het samenspel van licht en donker voor extra diepte, wat een nog aantrekkelijkere avondsfeer in de tuin creëert.
3. Hoe ga ik verantwoordelijk om met verlichting?
Veel dieren zijn 's nachts actief en bewegen zich veilig voort in het donker. Als we de tuin tot diep in de nacht verlichten, is het voor de dieren niet mogelijk om voedsel te zoeken, omdat we hun natuurlijke proces verstoren. Daarom is het belangrijk om alleen de plaatsen te verlichten die ook echt worden gebruikt: wie op het terras barbecuet, heeft geen licht in de voortuin nodig.
Sommige gedeeltes van de tuin hebben licht nodig voor oriëntatie, andere voor een gezellige sfeer. Als je deze plaatsen wilt verlichten, let er dan op dat je oppervlakken kiest die het licht niet onnodig weerkaatsen. Met dimbare armaturen kun je de helderheid aanpassen om een gezellige sfeer te creëren die de impact op de dierenwereld beperkt. Meer over het onderwerp dimmen vind je in ons lichtlexicon.
Als de avond op het terras of in de tuin valt en je de tuin verlaat, moet het licht worden uitgeschakeld. Vooral bomen, struiken en perken mogen 's nachts niet verlicht blijven. Ga je 's nachts niet meer naar buiten, schakel dan ook de padverlichting uit.
Voor de verlichting van paden die nog worden gebruikt, zijn lampen met geïntegreerde bewegingsmelder geschikt, die het licht inschakelen wanneer iemand nadert en het na een paar seconden automatisch weer uitschakelen. Zo ga je verantwoordelijk om met buitenverlichting, wat niet alleen goed is voor het milieu, maar ook voor je portemonnee.
Informationen zu Auswirkungen von Lichtimmissionen auf nachtaktive Tiere vom Verband der Elektro- und Digitalindustrie ZVEI e. V.
Empfehlung BUND Landesverband Schleswig-Holstein e.V.: Warme Lichtfarbe: Warm-weiße, gelbe Lichtfarben (unter 2700 Kelvin) ziehen weniger Insekten an als kaltes, bläulich-weißes Licht. Ideal sind sogenannte Amber-LEDs mit bernstein-farbenem Licht (1800 Kelvin).
Zur Quelle
Amber-Leuchten bewähren sich im Test“: Studie „„BAhnhofsLicht INsektenfreundlich“ Juli bis Oktober 2023 und April bis Juni 2024, Konsortialpartner im Projekt sind das Deutsche Zentrum für Schienenverkehrsforschung (DZSF) beim Eisenbahn-Bundesamt, das Leibniz-Institut zur Analyse des Biodiversitätswandels (LIB) am Museum Koenig Bonn und die Deutsche Bahn InfraGO AG. Zur Quelle
Drei Studien der WSL (Eidgenössische Forschungsanstalt für Wald, Schnee und Landschaft) und EKZ (Elektrizitätswerke des Kantons Zürich)
2017: Insekten mögens schummrig
2019: Warmes Licht zieht weniger Insekten an
„Die Auswertung zeigte, dass amberfarbenes Licht signifikant weniger Insekten anzieht als solches mit 3000 bis 4000 Kelvin.“
2021: Einfluss von Lichtfarbe und Leuchtenform an dunklen Standorten
Untersuchungszeitraum: Mitte Juni 2021 bis Ende August 2024, jeweils im Sommer. Zur Quelle
Sternenpark UNESCO Biosphärenreservat Rhön + Fachgruppe Dark Sky der Vereinigung der Sternenfreunde: Empfehlungen zur Reduzierung von Lichtimmissionen
Privatbeleuchtung: „Es darf nur warmweißes Licht mit Farbtemperaturen von unter 3000 K, besser 2200 - 2700 K eingesetzt werden.“ Zur Quelle
Anlockwirkung moderner Leuchtmittel auf nachtaktive Insekten Ergebnisse einer Feldstudie in Tirol
Mag. Dr. Peter Huemer, Mag. Hannes Kühtreiber, Mag. Dr. Gerhard Tarmann ; Innsbruck, Dezember 2010. Zur Quelle
Studie zur Anziehung nachtaktiver Insekten an die Straßenbeleuchtung unter Einbeziehung von LEDs
Gerhard Eisenbeis und Klaus Eick: Natur und Landschaft 86, 2011, S. 298
Licht.de – eine Brancheninitiative des Verbands der Elektro- und Digitalindustrie ZVEI e.V.zum Insektenschutzgesetz im Rahmen der Neuregelung des Bundesnaturschutzgesetzes (BNatSchG): „Bei der Straßenbeleuchtung darf die Farbtemperatur maximal 3.000 Kelvin betragen und ihre Lichtemission oberhalb von 90 Grad muss gleich 0 sein.“
Zur Quelle
